Ξεκινώντας από την παραθαλάσσια έκταση του Δέλτα του Πηνειού και καταλήγοντας στην ορεινή λεκάνη της Καλλιπεύκης, η περιοχή του Κάτω Ολύμπου δεν φαίνεται να διατηρεί στενούς δεσμούς με τον κύριο ορεινό όγκο του Εθνικού Δρυμού Ολύμπου. Είναι ένα εύκολο πέρασμα ή ένα μικρό «σκαλοπάτι», εάν προτιμάτε, πριν προσεγγίσουμε τις οριακές κορυφές και απότομες χαράδρες. Είναι ένα μέρος φιλικό στον άνθρωπο, που προσφέρεται για εγκατάσταση και καλλιέργεια. Είναι ένα κομμάτι που γνώρισε ακμή σε δύσκολους καιρούς και τώρα προσπαθεί να χαράξει μια νέα πορεία στον «δρόμο του κρασιού».

Στη Ραψάνη

       Ο δρόμος ξεκινάει από τα Τέμπη, ακολουθεί μια μικρή ρεματιά με πλατάνια και ανηφορίζει προσφέροντας θέα στη θάλασσα και τις εκβολές του Πηνειού. Η Ραψάνη, το ονομαστό χωριό του Κάτω Ολύμπου, δεν είναι μακριά. Πολύ μακριά όμως φαίνεται να είναι η εποχή της ακμής της Ραψάνης (17ος - 18ος αιώνας) χάρη στη σηροτροφία, τη μεταλλουργία, την επεξεργασία βαμβακιού και την υφαντουργία. Τα μεταξωτά και τα βαμβακερά της Ραψάνης εξάγονταν στην Ευρώπη και από εκείνη την εποχή, αλλά και τη μετέπειτα (19ος αιώνας), έχουν μείνει σε καλή κατάσταση αρκετά από τα διώροφα πέτρινα σπίτια, χαρακτηριστικά δείγματα της τοπικής αρχιτεκτονικής. Οι Ραψανιώτες είναι από εκείνους τους τυχερούς που γεύονται αιώνες τώρα καλό κρασί. Από πολύ νωρίς κατάλαβαν τον πλούτο που «έκρυβαν» οι πλαγιές και οι χαμηλοί λόφοι της περιοχής του Κάτω Ολύμπου και στράφηκαν στην αμπελοκαλλιέργεια.

Η Καλλιπεύκη

       Από τους ύστερους ρωμαϊκούς χρόνους έως σήμερα, ετούτο το χωριό του Κάτω Ολύμπου παραμένει ζωντανό. Το παλιότερο όνομα του χωριού είναι Νεζερός, που στα σλάβικα σημαίνει έλος. Προφανώς οφείλεται στη λίμνη που υπήρχε στην κλειστή ορεινή λεκάνη, η οποία στην αρχαιότητα ονομαζόταν Ασκουρίδα, ήταν αβαθής, με πολλά ψάρια, τροφοδοτούσε τις πηγές των Τεμπών κοντά στον Πυργετό και δημιουργούσε έλος  στη βόρεια πλευρά της. Η αποξήρανση της λίμνης ξεκίνησε στα 1907, ολοκληρώθηκε στα 1912 και η επίσημη διανομή των χωραφιών έγινε 10 χρόνια αργότερα. Αν ρωτήσει κανείς σήμερα τους 250 ανθρώπους που ζουν στην Καλλιπεύκη για την καταγωγή τους, πολλοί θα απαντήσουν ότι έχουν έρθει από τη Φούρκα της Κόνιτσας (κανείς τους όμως δεν μιλάει βλάχικα!) και πως δεν έχουν δεχθεί επιμειξίες από «ξένους» στη μικρή τους κοινωνία. 

Κρανιά Ολύμπου

          Η κρανιά, το μικρό αυτό φυλλοβόλο δέντρο έχει δώσει το όνομά του σε πολλά χωριά της Ελλάδας, αλλά εδώ στον Κάτω Όλυμπο βρίσκεται το πιο ονομαστό απ' όλα. Το χωριό Κρανιά γνώρισε μεγάλη ανάπτυξη (16ος - 19ος αι.) χάρη στην παραγωγή - βαφή υφασμάτων, ακολουθώντας παράλληλη πορεία με τα Αμπελάκια. Αλλά τόσο η «κακιά αρρώστια» (πανούκλα) που έπεσε όσο και η επανάσταση των κλεφταρματολών του Κ. Ολύμπου στα 1822 κατέστρεψαν ολοσχερώς το χωριό και οδήγησαν πολλούς από τους κατοίκους του στη Νιγρίτα Σερρών. Με την ενσωμάτωση της Θεσσαλίας στην Ελλάδα, αρβανίτες μάστοροι εγκαθίστανται στην Κρανιά και το χωριό ξεκινάει μια νέα πορεία στον χρόνο. Από εκείνη την εποχή έχει μείνει ο μεγάλος ναός του Αγίου Ταξιάρχη Μιχαήλ στην είσοδο του χωριού και μερικά παλιά πέτρινα σπίτια.

Καρυά Ολύμπου

        Η Καρυά, έδρα της ομώνυμης Κοινότητας, σκαρφαλωμένη σε 900 μ. υψ. Πρόκειται για αρχαίο οικισμό της περιοχής του Ολύμπου σημείο διέλευσης από Βορρά προς Νότο, από τον ορεινό όγκο προς τη θάλασσα, με ασαφή στοιχεία για τη χρονολογία ίδρυσης του. Βρίσκεται στον Κάτω Όλυμπο και στα όρια με το Ν. Πιερίας, απέχει 78 χλμ. από τη Λάρισα και 38 χλμ. από την Ελασσόνα. Ο πληθυσμός της Καρυάς, ανέρχεται στους 400 κατοίκους τους χειμερινούς μήνες και σε 1.000 τους καλοκαιρινούς, αποκτώντας έτσι παραθεριστικό χαρακτήρα. Κύριες πηγές του εισοδήματος τους είναι οι γεωργικές (ελάχιστες), οι κτηνοτροφικές και οι δασικές ασχολίες.

Κοκκινοπηλός

        Τόπο παραθέρισης και ξεκούρασης αποτελεί ο Κοκκινoπηλός (παλιότερη ονομασία Κοκκινοπλός), που είναι χτισμένος στις παρυφές της στενωπού "Μπάρας" στον Κάτω Ολυμπά [υψ. 1.150 μ.], με τις καταπληκτικές τοποθεσίες για εξορμήσεις και εκδρομές. Η προέλευση του ονόματος του οφείλεται στο χαρακτηριστικό κόκκινο χώμα της περιοχής.. Στην περίοδο της Κατοχής υπήρξε έδρα αντάρτικων ομάδων, με αποτέλεσμα την πυρπόληση του από τα γερμανικά στρατεύματα. Σήμερα το χωριό ανήκει στο Δήμο Ολύμπου, απέχει 30 χλμ. από την Ελασσόνα, και κατοικείται από 985 άτομα, τα οποία ζουν από τη γεωργία, την κτηνοτροφία και την υλοτομία.

Πύθιο

      Σε 720 μ. υψ. στις παρυφές του Ολύμπου ξεπροβάλλει το γραφικό Πύθιο (παλιότερη ονομασία Σέλλος), ορεινό γεωργο-κτηνοτροφικό χωριό, η ιστορία του οποίου ανάγεται πολλούς αιώνες πριν. Είναι χτισμένο σε στρατηγικής σημασίας θέση, στην είσοδο των Στενών της Πέτρας. Σήμερα ανήκει στο Δήμο Ολύμπου και απέχει 20 χλμ. από την Ελασσόνα και 60 χλμ. από τη Λάρισα. Οι 650 μόνιμοι κάτοικοι του, γεωργοί και κτηνοτρόφοι στο επάγγελμα.

 

Επίσκεψη της Περιβαλλοντικής Ομάδας στο ναό του Πυθίου Απόλλωνα