Η έρευνα των φυτών του Ολύμπου άρχισε πριν 150 χρόνια . Πολλοί βοτανολόγοι - ερευνητές, από τα μέσα του περασμένου αιώνα,  ασχολήθηκαν με τη μελέτη της πλούσιας  χλωρίδας του Ολύμπου.

                  

      Πρώτος ερευνητής θεωρείται ο Γάλλος Ρ.Aucher  - ΕΙοy που το 1836 επισκέφθηκε τον Όλυμπο και τον Άθω και συνέλεξε διάφορα φυτά. Αργότερα, το 1851, μελέτησε τη χλωρίδα του Ολύμπου ο Γερμανός βοτανολόγος και επιμελητής του Βοτανικού Κήπου Αθηνών Τh. Heldreich, ο οποίος ανακάλυψε και τα πρώτα τοπικά ενδημικά. 

     Ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών Θ. Ορφανίδης επισκέφθηκε το βουνό το 1857 και το 1862 και ήταν ο πρώτος Έλληνας βοτανολόγος που ασχολήθηκε με τη χλωρίδα του Ολύμπου. Ο Ρ. Sintenis από τη Σιλεσία εξερεύνησε την ανατολική πλευρά του Ολύμπου το 1889 και επανήλθε το 1891 μαζί με το συνάδελφο του J. Bornmueler. Ο Σέρβος L.Adamovitsch ανέβηκε στον Όλυμπο το 1905 ανακαλύπτοντας και ένα νέο ενδημικό. Ο Άγγλος διπλωμάτης S.Atchley, ερασιτέχνης βοτανολόγος, ανέβηκε το 1921 μέχρι τη σπηλιά Ιθακήσιου και το 1922 διέσχισε το Ν.-Ν.Δ. τμήμα του Ολύμπου, μελετώντας τη χλωρίδα του.

                   
     
Το 1926 οι Σουηδοί Ο. Cyren και Α. Ηayek μελέτησαν τη δυτική πλευρά του Ολύμπου και τον επόμενο χρόνο ο Αυστριακός Ηandel - Mazzeti συνέλεξε σημαντικό αριθμό αλπικών φυτών.
    Μέχρι το 1928 παρατηρήθηκαν στον Όλυμπο 626 είδη φυτών. Το 1932 - 33 επισκέπτονται το βουνό οι Έλληνες Λ. Πινάτσης και Δ. Ζαγανιάρης. Το 1934 εξερευνεί τον Όλυμπο ο Λιθουανός C. Regel καθώς και μία ουγγρική αποστολή από τους J. Wanger, Sattala και Ηυliak, οι οποίοι συνέλεξαν μεγάλο αριθμό φυτών για τους βοτανικούς κήπους των Πανεπιστημίων τους. Τον ίδιο χρόνο επισκέπτεται πάλι τον Όλυμπο ο Άγγλος διπλωμάτης S. Αtchley μαζί με τον Ιταλό βοτανολόγο Giouseppi. Το 1934 έγινε μία νέα συστηματική έρευνα της χλωρίδας της περιοχής από τους Έλληνες Χ. Διαπούλη, βοτανολόγο και Χ. Μπένο, δασολόγο. Το 1937 οι Βούλγαροι Ν. Stojanoff και D. Jordanoff ερευνούν συστηματικά τον Όλυμπο και τον επόμενο χρόνο δη-μοσιεύουν τη μελέτη τους για 850 είδη φυτών.

                  
    
Μετά το Β' Παγκόσμιο Πόλεμο επισκέπτονται τον Όλυμπο για μελέτη της πλούσιας χλωρίδας του αρκετοί βοτανολόγοι, ερασιτέχνες και μη καθώς και ομάδες φοιτητών ξένων Πανεπιστημίων. Χαρακτηριστικές μελέτες και έρευνες έχουν κάνει στη δεκαετία του '50 οι ερασιτέχνες βοτανολόγοι και συλλέκτες Λ. Πινάτσης και Κ. Γουλιμής, στη δεκαετία του '6Ο ο Π. Μπρούσαλης στα πλαίσια γενικότερων μελετών του, στη δεκαετία του '70 ο μελετητής της ελληνικής φύσης, ζωγράφος και συγγραφέας Γ. Σφήκας καθώς και ο καθηγητής Πανεπιστημίου Δ. Φοίτος με τους συνεργάτες του.
    Κύριος, όμως, ερευνητής και μελετητής της χλωρίδας του Ολύμπου θεωρείται ο Δανός καθηγητής A. Strid, ο οποίος στο βιβλίο του περιγράφει με λεπτομέρεια πάνω από 1.100 είδη φυτών.


    
Γενικά στον Όλυμπο έχουν παρατηρηθεί και καταγραφεί πάνω από 1.700 είδη ανώτερων φυτών (σπερματόφυτα και πτεριδόφυτα), δηλαδή περίπου το 25% της αντίστοιχης ελληνικής χλωρίδας και τα περισσότερα, κυρίως των χαμηλών υψομέτρων, είναι τα συνηθισμένα μεσογειακά και κεντροευρωπαϊκά. Το είδος Jankaea heldreichu, φυτικό λείψανο από την εποχή των παγετώνων, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους επιστήμονες.  Στη γυμνή από δασική βλάστηση αλπική ζώνη υπάρχουν πάνω από 150 είδη φυτών, τα μισά περίπου των οποίων είναι ενδημικά της βαλκανικής χερσονήσου και τα 12 είναι τοπικά ενδημικά, ενώ το σύνολο των ενδημικών φυτών του Ολύμπου, δηλαδή αυτά που φυτρώνουν μόνο στον Όλυμπο και πουθενά αλλού, είναι 25. Εκτός από τα εξελιγμένα αυτά είδη φυτών υπάρχουν ακόμα στον Όλυμπο και τα κατώτερα είδη του φυτικού βασιλείου, δηλαδή τα βρυόφυτα και τα θαλλόφυτα (λειχήνες) κ.ά .   

                 

                                    Jankaea heldreichu - το πιο σπάνιο φυτό του Ολύμπου

                       ΤΑ ΕΝΔΗΜΙΚΑ ΦΥΤΑ ΤΟΥ ΟΛΥΜΠΟΥ

     Εκείνο όμως που δίνει στον Όλυμπο ιδιαίτερη οικολογική αξία είναι τα σπάνια, τοπικά ενδημικά φυτά, που είναι μοναδικά στον κόσμο. Αυτά είναι τα εξής:

Κεράστιο του Θεόφραστου

Cerastium theophrasti

Βιόλα του Ολύμπου

Viola striis-notara

Γιαγκαία του Χελντραϊχ

Jankaea heldreichii

Ποτεντίλλα των Θεών

Potentilla deorum

Καμπανούλα η ορειάδος

Campanula oreadum

Σιλήνη η ολιγανθής

Silene aligantha

Σιλήνη του Διονυσίου

Silene dionysii

Ερύσιμο το Ολύμπιο

Erysimum olympicum

Αουμπριέτα η Θεσσαλική

Aubrieta thesala

Άλυσο το Χαντέλιο

Alyssum handelii

Κοϊκνυα του χιονιού

Coincya nivalis

Γενίστα του Σακελλαριάδη

Genistasakellariadis

Κάρο του Αντάμοβιτς

Carum adamovicii

Λιγουστικό το ολύμπιο

Ligusticum olympicum

Βερονίκη η Θεσσαλική

Veronica thessalica

Μελάμπυρο το βλεφαριδωτό

Melempyrum ciliatum

Ασπέρουλα η βρυόμορφη

Asperula muscosa

Αχίλλειος η αμβροσιακή

Achilleo ambrosiaca

Κενταύρια η μεταβατική

Centayrea transiens

Κενταύρια η ασυμπλήρωτη

Centaurea incopleta

Κενταύρια του Λιτοχώρου

Centaurea litochorea

Φεστούκα του Ολύμπου

Festuca olympica

Πόα η θεσσαλική

Poa thessala

Βιόλα η ψευδρογραική

Viola pseudograeca

Κενταύρια το ηλιοτρόπιο

Centaurea solstitialis

Υποείδος ερυθράκανθος

Spp. Erythracantha

                    

 

ΖΩΝΕΣ ΒΛΑΣΤΗΣΗΣ ΠΑΝΙΔΑ